Web Sitesi, SEO ve Yazılım Terimleri Sözlüğü

Bilgi Mimarisi Information Architecture (IA) Bilgi mimarisi, bir web sitesindeki içeriğin nasıl gruplandığını, sayfaların birbirine nasıl bağlandığını ve menülerin nasıl adlandırıldığını belirleyen yapısal planlamadır; amacı kullanıcının aradığını tahmin ettiği yerde bulmasıdır. Dinamik Site Dynamic Website Dinamik site, sayfalarını her istekte sunucu tarafında çalışan kod ve veritabanı ile anlık olarak oluşturan web sitesidir; kullanıcıya, zamana ya da veriye göre değişen içerik sunabilir ve yönetim paneliyle güncellenebilir. Dönüşüm Oranı Conversion Rate Dönüşüm oranı, bir web sitesini ziyaret edenlerin ne kadarının istenen eylemi (form doldurma, arama, satın alma) gerçekleştirdiğini gösteren orandır; dönüşüm sayısının ziyaretçi sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Ekranın Üst Kısmı (Above the Fold) Above the Fold Ekranın üst kısmı (above the fold), bir web sayfası açıldığında ziyaretçinin kaydırma yapmadan gördüğü ilk alandır; sayfanın ne hakkında olduğunu, kime hitap ettiğini ve bir sonraki adımı bu alanda anlatması beklenir. Harekete Geçirici Mesaj (CTA) Call to Action (CTA) Harekete geçirici mesaj (CTA), bir web sayfasında ziyaretçiyi belirli bir sonraki adıma yönlendiren buton ya da bağlantıdır; 'Teklif Alın', 'Randevu Oluşturun' gibi net bir eylem ifade eder ve sayfanın amacını tek noktada toplar. Hazır Tema Website Template / Theme Hazır tema, birçok farklı site için önceden tasarlanıp satılan ya da ücretsiz dağıtılan, logo ve içerik değiştirilerek kullanılan genel amaçlı web sitesi şablonudur; hızlı kurulur ancak yapısı ve kodu projeye özel değildir. İçerik Yönetim Sistemi (CMS) Content Management System (CMS) İçerik yönetim sistemi (CMS), web sitesindeki metin, görsel ve sayfaların kod bilgisi gerektirmeden bir yönetim panelinden eklenip düzenlenmesini sağlayan yazılımdır; içerik ile tasarımı birbirinden ayırır. Kullanıcı Arayüzü (UI) User Interface (UI) Kullanıcı arayüzü (UI), bir web sitesinde ziyaretçinin gördüğü ve dokunduğu tüm görsel öğelerin bütünüdür: butonlar, menüler, formlar, renkler, yazı tipleri ve boşluklar. UI, kullanıcı deneyiminin ekrana yansıyan yüzeyidir. Kullanıcı Deneyimi (UX) User Experience (UX) Kullanıcı deneyimi (UX), bir kişinin web sitesini kullanırken aradığını ne kadar kolay bulduğunu, işini ne kadar az çabayla tamamladığını ve süreçte ne hissettiğini kapsayan bütünsel niteliktir; görünümden çok akışla ilgilidir. Kullanıcı Yolculuğu User Journey Kullanıcı yolculuğu, bir kişinin ihtiyacı fark ettiği andan web sitesinde hedefine ulaştığı ana kadar geçtiği adımların, kullandığı kanalların ve her adımda yaşadığı zorlukların sıralı haritasıdır; site yapısı bu haritaya göre kurulur. Kurumsal Web Sitesi Corporate Website Kurumsal web sitesi, bir şirketin kim olduğunu, ne yaptığını ve nasıl ulaşılacağını anlatan; hizmet, referans, ekip ve iletişim gibi sayfalardan oluşan ve markanın çevrimiçi resmi temsili işlevi gören web sitesidir. Landing Page (Açılış Sayfası) Landing Page Landing page, tek bir kampanya, hizmet ya da teklif için hazırlanan, ziyaretçiyi tek bir eyleme (form doldurma, arama, satın alma) yönlendiren ve dikkat dağıtıcı menü ve bağlantılardan arındırılmış bağımsız web sayfasıdır. Mikro Etkileşim Microinteraction Mikro etkileşim, bir web sitesinde kullanıcının yaptığı küçük bir eyleme verilen anlık ve küçük ölçekli geri bildirimdir; butonun basılınca renk değiştirmesi, formun gönderildiğini onaylayan işaret ya da yüklenme göstergesi gibi ayrıntılardır. Mobile-First Mobile-first, bir web sitesinin önce küçük ekran için tasarlanıp kodlanması, ardından büyük ekranlara doğru genişletilmesi ilkesidir; amaç en kısıtlı cihazda bile temel içeriğin ve işlevin eksiksiz çalışmasıdır. Prototip Prototype Prototip, bir web sitesi ya da uygulamanın kod yazılmadan önce tıklanarak gezilebilen, sayfalar arası geçişleri ve temel etkileşimleri gösteren çalışır taslağıdır; fikri gerçek kullanıcıya deneyimletip erken geri bildirim almak için kullanılır. Responsive Tasarım Responsive Design Responsive tasarım, bir web sitesinin telefon, tablet ve masaüstü gibi farklı ekran boyutlarına otomatik uyum sağlayarak her cihazda okunabilir ve kullanılabilir kalmasını sağlayan tasarım yaklaşımıdır. Statik Site Static Website Statik site, sayfaları önceden hazırlanmış HTML dosyaları olarak sunucuda duran ve her ziyaretçiye aynı içeriği değişmeden gönderen web sitesidir; veritabanı ve sunucu tarafı işlem gerektirmediği için hızlı ve az bakım isteyen bir yapıdır. Tasarım Sistemi Design System Tasarım sistemi, bir web sitesi ya da ürünün renk, yazı tipi, boşluk, buton, form ve kart gibi tüm tekrar eden öğelerini kurallarıyla birlikte tanımlayan ve hem tasarımda hem kodda tek kaynaktan yönetilen bileşen kütüphanesidir. Web Erişilebilirliği (WCAG) Web Accessibility (WCAG) Web erişilebilirliği, bir web sitesinin görme, işitme, motor ya da bilişsel engeli olan kişiler dahil herkes tarafından kullanılabilmesidir; WCAG ise bunu sağlamak için W3C tarafından yayımlanan uluslararası teknik kılavuzdur. Wireframe Wireframe, bir web sayfasının renk, görsel ve yazı tipi olmadan yalnızca kutular ve çizgilerle çizilmiş yapısal taslağıdır; hangi öğenin nerede duracağını ve hangi öncelikte olacağını tasarımdan önce netleştirir.

301 Yönlendirme 301 Redirect 301 yönlendirme, bir web adresinin kalıcı olarak başka bir adrese taşındığını tarayıcıya ve arama motoruna bildiren sunucu yanıtıdır; eski adrese gelen ziyaretçiyi yeni adrese götürür ve eski adresin kazandığı arama değerinin büyük ölçüde yeni adrese aktarılmasını sağlar. 404 ve Soft 404 404 Not Found / Soft 404 404, istenen sayfanın bulunamadığını doğru biçimde bildiren sunucu yanıtıdır; soft 404 ise sayfanın aslında boş ya da bulunamadı içeriği taşımasına rağmen sunucunun 200 (başarılı) kodu döndürmesi durumudur ve arama motorunu yanıltır. Anahtar Kelime Keyword Anahtar kelime, kullanıcıların arama motoruna yazdığı ve bir web sayfasının hangi aramalarda görünmesi hedefleniyorsa ona göre içerik planlamasında kullanılan kelime ya da kelime öbeğidir; SEO çalışmasının içerikle arama talebini eşleştiren temel birimidir. Arama Niyeti Search Intent Arama niyeti, bir kullanıcının arama motoruna bir ifade yazarken ulaşmak istediği asıl amaçtır; bilgi edinmek, belirli bir siteye gitmek, seçenekleri karşılaştırmak ya da satın almak gibi türlere ayrılır ve sayfanın hangi biçimde yazılacağını belirler. Backlink (Geri Bağlantı) Backlink Backlink, başka bir web sitesinden sizin sitenize verilen bağlantıdır; arama motorları bu bağlantıları bir tür referans olarak değerlendirir ve bağlantı veren sitenin konusu ile güvenilirliği bağlantının ağırlığını belirler. Canonical Etiketi Canonical Tag Canonical etiketi, aynı ya da çok benzer içeriğe birden fazla adresten ulaşılabildiğinde arama motoruna hangi adresin asıl sürüm olduğunu bildiren HTML işaretidir; yinelenen içerik nedeniyle sıralama gücünün bölünmesini önler. Core Web Vitals Core Web Vitals, Google'ın bir sayfanın gerçek kullanıcılar için yüklenme hızını, etkileşime tepki süresini ve görsel kararlılığını ölçen üç temel metriğidir: LCP, INP ve CLS. Doorway Sayfa Doorway Page Doorway sayfa, yalnızca belirli arama sorgularında sıralanmak amacıyla üretilen, birbirine çok benzeyen ve ziyaretçiyi asıl sayfaya yönlendirmekten başka bir değer taşımayan sayfadır; Google'ın spam politikalarına aykırıdır. E-E-A-T Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness E-E-A-T, Google'ın arama kalitesi değerlendirme yönergelerinde yer alan Deneyim, Uzmanlık, Otorite ve Güvenilirlik ölçütlerinin kısaltmasıdır; bir içeriğin ve onu yayınlayan kaynağın ne kadar güvenilir olduğunu değerlendirmek için kullanılan bir çerçevedir. Google İşletme Profili Google Business Profile Google İşletme Profili, bir işletmenin Google Arama ve Google Haritalar'da görünen adres, telefon, çalışma saatleri, fotoğraf ve yorumlarını yönettiği ücretsiz kayıttır; yerel aramalarda görünürlüğün temel taşıdır. Google Search Console Google Search Console, Google'ın site sahiplerine ücretsiz sunduğu ve sitenin arama sonuçlarındaki görünürlüğünü, tıklamalarını, dizine ekleme durumunu ve teknik sorunlarını gösteren resmî araçtır. İç Bağlantı Internal Link İç bağlantı, aynı web sitesi içindeki bir sayfadan başka bir sayfaya verilen bağlantıdır; ziyaretçiyi ilgili içeriğe yönlendirir ve arama motorlarının sitenin yapısını ve hangi sayfaların önemli olduğunu anlamasına yardımcı olur. Meta Açıklama Meta Description Meta açıklama, bir web sayfasının HTML kodunda tanımlanan ve arama sonuçlarında başlığın altında görünen kısa özet metnidir; doğrudan bir sıralama etkeni olmasa da kullanıcının sonucu tıklayıp tıklamama kararını etkiler. Meta Başlık (Title Etiketi) Title Tag Meta başlık, bir web sayfasının HTML kodundaki title etiketinde tanımlanan ve arama sonuçlarında tıklanabilir mavi başlık ile tarayıcı sekmesinde görünen sayfa adıdır; sayfanın konusunu arama motoruna ve kullanıcıya bildiren en güçlü sayfa içi sinyallerden biridir. Noindex Noindex, bir web sayfasının arama motoru dizinine eklenmemesi gerektiğini bildiren meta etiketi ya da HTTP başlığıdır; sayfa ziyaretçiye açık kalır ancak arama sonuçlarında gösterilmez. Teşekkür sayfaları, iç arama sonuçları ve test ortamları gibi yerlerde kullanılır. Öne Çıkan Snippet Featured Snippet Öne çıkan snippet, Google'ın bir soruya doğrudan cevap vermek için bir web sayfasından aldığı kısa metni, listeyi ya da tabloyu organik sonuçların en üstünde kutu içinde göstermesidir; sayfa bu alana seçildiğinde 'sıfırıncı sıra' olarak anılır. Robots.txt Robots.txt, bir web sitesinin kök dizininde bulunan ve arama motoru robotlarına sitenin hangi bölümlerini tarayıp hangilerini taramamaları gerektiğini bildiren düz metin dosyasıdır; tarama trafiğini yönetir ancak sayfaları dizinden çıkarmaz ve gizlilik sağlamaz. SERP (Arama Sonuç Sayfası) Search Engine Results Page (SERP) SERP, bir arama motorunun kullanıcının sorgusuna karşılık gösterdiği sonuç sayfasıdır; klasik mavi bağlantıların yanında reklamlar, harita kartları, öne çıkan snippet, görseller, videolar ve yapay zeka özetleri gibi çok sayıda farklı öğe içerebilir. Teknik SEO Technical SEO Teknik SEO, bir web sitesinin arama motorları tarafından sorunsuz taranabilmesi, doğru anlaşılıp dizine eklenebilmesi ve hızlı sunulabilmesi için yapılan altyapı çalışmalarının bütünüdür; içerikten çok sitenin kod, sunucu ve yapı katmanıyla ilgilenir. XML Site Haritası XML Sitemap XML site haritası, bir web sitesinde dizine eklenmesi istenen tüm sayfa adreslerini ve isteğe bağlı olarak son güncelleme tarihlerini arama motorlarının okuyabileceği biçimde listeleyen dosyadır; robotların sayfaları eksiksiz ve hızlı keşfetmesine yardımcı olur. Yapılandırılmış Veri (Schema) Structured Data (Schema.org) Yapılandırılmış veri, bir web sayfasındaki ürün, fiyat, adres, soru-cevap gibi bilgilerin arama motorlarının anlayacağı standart bir biçimde, genellikle Schema.org sözlüğü ve JSON-LD formatıyla etiketlenmesidir. Yerel SEO Local SEO Yerel SEO, bir işletmenin belirli bir şehir ya da bölgeden yapılan aramalarda ve Google Haritalar sonuçlarında görünmesini sağlamaya yönelik çalışmalardır; Google İşletme Profili, tutarlı adres bilgisi, yerel içerik ve müşteri yorumlarına dayanır.

CDN (İçerik Dağıtım Ağı) Content Delivery Network CDN, bir web sitesinin görsel, CSS, JavaScript gibi dosyalarının ve önbelleğe alınabilen sayfalarının dünyanın farklı noktalarındaki sunuculara kopyalanarak ziyaretçiye en yakın noktadan sunulmasını sağlayan dağıtık sunucu ağıdır. CLS (Cumulative Layout Shift) Cumulative Layout Shift CLS, bir sayfa yüklenirken ve kullanılırken görünür öğelerin beklenmedik biçimde ne kadar yer değiştirdiğini ölçen metriktir; tam tıklanacakken kayan buton ya da aşağı inen metin gibi görsel kararsızlıkları sayısallaştırır. INP (Interaction to Next Paint) Interaction to Next Paint INP, bir kullanıcının sayfada yaptığı tıklama, dokunma ya da tuş basma etkileşimlerinden sonra ekranın görsel olarak tepki vermesine kadar geçen süreyi ölçen metriktir; sayfanın ziyaret boyunca ne kadar akıcı hissettirdiğini gösterir. Kritik CSS Critical CSS Kritik CSS, bir sayfanın ilk ekranda görünen bölümünü çizmek için gereken en küçük stil kümesinin HTML içine gömülmesi, geri kalan stillerin ise sonradan yüklenmesi tekniğidir; tarayıcının ilk görüntüyü beklemeden çizmesini sağlar. Lazy Loading (Tembel Yükleme) Lazy Loading Lazy loading, bir sayfadaki görsel, video ya da bileşenlerin sayfa açılır açılmaz değil, kullanıcı o bölüme yaklaştığında yüklenmesidir; ilk açılışta indirilen veri miktarını azaltarak sayfanın daha hızlı kullanılabilir olmasını sağlar. LCP (Largest Contentful Paint) Largest Contentful Paint LCP, bir sayfanın görünür alanındaki en büyük içerik öğesinin (genellikle ana görsel ya da başlık bloğu) ekranda tam olarak belirmesine kadar geçen süredir; kullanıcının sayfanın yüklendiğini hissettiği anı ölçer. Lighthouse Lighthouse, Google'ın geliştirdiği ve bir web sayfasını performans, erişilebilirlik, SEO ve uygulama standartları (best practices) başlıklarında laboratuvar ortamında test edip 0–100 arası puanlarla raporlayan açık kaynaklı denetim aracıdır. Önbellek (Cache) Cache Önbellek, bir kez üretilen ya da indirilen verinin geçici olarak saklanıp sonraki isteklerde yeniden üretilmeden sunulmasıdır; tarayıcı, sunucu ve CDN katmanlarında uygulanarak sayfa hızını artırır ve sunucu yükünü azaltır. TTFB (Time to First Byte) Time to First Byte TTFB, tarayıcının bir sayfayı istemesinden sunucudan ilk veri baytının gelmesine kadar geçen süredir; sunucunun, uygulamanın ve ağın ne kadar hızlı yanıt verdiğini gösterir ve diğer tüm yükleme metriklerinin başlangıç noktasıdır. WebP ve AVIF WebP and AVIF Image Formats WebP ve AVIF, aynı görsel kalitesini JPEG ve PNG'ye göre belirgin biçimde daha küçük dosya boyutuyla sunan modern görsel formatlarıdır; sayfa ağırlığını azaltarak yükleme hızını ve Core Web Vitals değerlerini iyileştirir.

3D Secure 3D Secure, çevrimiçi kart ödemelerinde kart sahibinin kimliğini bankası aracılığıyla, genellikle telefona gönderilen tek kullanımlık şifreyle doğrulayan güvenlik protokolüdür; dolandırıcılık riskini ve işletmenin ters ibraz yükünü azaltır. B2B E-Ticaret Business-to-Business E-Commerce B2B e-ticaret, bir işletmenin ürün ya da hizmetlerini bayi, toptancı, kurumsal müşteri gibi diğer işletmelere çevrimiçi kanaldan satmasıdır; müşteriye özel fiyat listeleri, cari hesap, vadeli ödeme ve toplu sipariş gibi işletmeler arası ticaretin kurallarını taşır. B2C E-Ticaret Business-to-Consumer E-Commerce B2C e-ticaret, bir işletmenin ürün ya da hizmetlerini doğrudan son tüketiciye çevrimiçi kanaldan satmasıdır; herkese açık vitrin, anında kart ödemesi, tüketici mevzuatına uygun sözleşmeler ve bireysel kargo teslimatı bu modelin temel unsurlarıdır. Çok Dilli E-Ticaret Multilingual E-Commerce Çok dilli e-ticaret, bir çevrimiçi mağazanın ürün içeriği, arayüzü, ödeme ve teslimat seçenekleriyle birden fazla dilde ve çoğu zaman birden fazla para birimi ve ülke kuralıyla hizmet vermesidir; yurt dışına satışın teknik ve içerik altyapısını oluşturur. Dönüşüm Hunisi Conversion Funnel Dönüşüm hunisi, bir ziyaretçinin siteye girişinden hedeflenen eyleme (satın alma, form gönderme, teklif isteme) kadar geçtiği adımların sıralı modelidir; her adımda kaç kişinin ilerlediğini ve kaç kişinin ayrıldığını gösterir. e-Fatura Entegrasyonu e-Invoice Integration e-Fatura entegrasyonu, e-ticaret ya da ERP sisteminin bir özel entegratör veya Gelir İdaresi altyapısıyla bağlanarak siparişlere ait e-fatura ve e-arşiv faturalarının otomatik oluşturulup iletilmesini sağlayan yapıdır; elle fatura kesimini ortadan kaldırır. ETBİS Electronic Commerce Information System (Türkiye) ETBİS, Türkiye'de e-ticaret faaliyeti yürüten işletmelerin ve aracı hizmet sağlayıcıların Ticaret Bakanlığı nezdinde kayıt olduğu Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'dir; kayıtlı siteler doğrulanabilir bir kayıt bilgisi taşır. Headless Commerce Headless commerce, e-ticaret sisteminin müşterinin gördüğü ön yüz ile ürün, sipariş ve ödeme işlemlerini yürüten arka ucun birbirinden ayrıldığı ve API üzerinden haberleştiği mimaridir; aynı arka uç web sitesi, mobil uygulama ve diğer kanalları besleyebilir. Kargo Entegrasyonu Shipping Carrier Integration Kargo entegrasyonu, e-ticaret sisteminin kargo firmalarının sistemleriyle doğrudan bağlanarak gönderi oluşturma, etiket basma, takip numarası alma ve teslimat durumunu izleme işlemlerini otomatik yapmasıdır; elle veri girişini ortadan kaldırır. Mesafeli Satış Sözleşmesi Distance Sales Contract Mesafeli satış sözleşmesi, satıcı ile tüketicinin yüz yüze gelmeden internet gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu satış sözleşmesidir; e-ticaret sitelerinde ön bilgilendirme formuyla birlikte sipariş öncesinde tüketiciye sunulur. Ödeme Kuruluşu Payment Institution / Payment Service Provider Ödeme kuruluşu, banka olmayan ancak yasal lisansla çevrimiçi tahsilat, sanal POS ve ödeme aracılığı hizmeti veren şirkettir; e-ticaret sitesine tek entegrasyonla birçok banka ve ödeme yöntemine erişim sağlar. Pazaryeri Online Marketplace Pazaryeri, birden çok satıcının ürünlerini tek bir platform üzerinden listelediği ve alıcıların aynı yerden alışveriş yaptığı çevrimiçi satış kanalıdır; platform trafik, ödeme ve çoğu zaman lojistik altyapı sağlar, karşılığında komisyon alır. PIM (Ürün Bilgi Yönetimi) Product Information Management PIM, bir işletmenin tüm ürün bilgilerinin (açıklama, teknik özellik, görsel, çeviri, kategori, ilişkili ürün) tek bir merkezde toplanıp yönetildiği ve web sitesi, pazaryeri, katalog gibi tüm kanallara oradan dağıtıldığı sistemdir. Sanal POS Virtual POS (Payment Gateway) Sanal POS, bir e-ticaret sitesinin banka ya da ödeme kuruluşu üzerinden kredi ve banka kartıyla çevrimiçi tahsilat yapmasını sağlayan altyapıdır; fiziksel POS cihazının internet üzerindeki karşılığıdır. Sepet Terk Oranı Cart Abandonment Rate Sepet terk oranı, bir e-ticaret sitesinde sepete ürün ekleyen ziyaretçilerden siparişi tamamlamadan ayrılanların oranıdır; ödeme sürecindeki sürtünmeyi, güven eksikliğini ve beklenmedik maliyetleri ortaya çıkaran temel göstergedir. Stok Senkronizasyonu Inventory Synchronization Stok senkronizasyonu, bir işletmenin ürün stok bilgisinin ERP, e-ticaret sitesi, pazaryerleri ve fiziksel mağaza gibi tüm satış ve yönetim noktaları arasında otomatik ve tutarlı biçimde güncel tutulmasıdır; aynı ürünün iki kez satılmasını önler.

API Application Programming Interface API (Uygulama Programlama Arayüzü), iki yazılımın birbiriyle önceden tanımlanmış kurallara göre veri alışverişi yapmasını sağlayan bağlantı noktasıdır; bir programın diğerinden bilgi istemesini ya da işlem yaptırmasını mümkün kılar. B2B Portal B2B portal, bir işletmenin bayilerine, toptan müşterilerine ya da iş ortaklarına özel olarak açtığı; giriş yapılan, kullanıcıya özel fiyat ve koşulların gösterildiği, sipariş ve hesap işlemlerinin yürütüldüğü kapalı web platformudur. Bakım Anlaşması (SLA) Maintenance Agreement (SLA) Bakım anlaşması, bir web sitesi ya da yazılımın teslimden sonra güncel, güvenli ve çalışır tutulması için yapılan sürekli hizmet sözleşmesidir; SLA (hizmet seviyesi anlaşması) ise bu hizmetin kapsamını ve yanıt koşullarını yazılı hale getiren bölümüdür. Bayi Otomasyonu Dealer Automation Bayi otomasyonu, bir işletmenin bayi ağıyla yürüttüğü sipariş, fiyatlandırma, stok bilgisi, cari hesap, prim ve raporlama süreçlerinin merkezi bir yazılımla elle müdahale gerektirmeden yürütülmesidir. Bulut Sunucu Cloud Server Bulut sunucu, fiziksel bir makineyi satın alıp bakımını üstlenmek yerine, bir veri merkezinden internet üzerinden kiralanan ve ihtiyaca göre kapasitesi artırılıp azaltılabilen sanal sunucudur. CRM Customer Relationship Management CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi), bir işletmenin potansiyel ve mevcut müşterileriyle kurduğu her teması (arama, teklif, toplantı, şikayet, satış) tek yerde kaydedip takip etmesini sağlayan yazılımdır. Çok Kiracılı Mimari Multi-Tenant Architecture Çok kiracılı mimari, tek bir yazılım kurulumunun birden fazla müşteriye (kiracıya) aynı anda hizmet verdiği, her müşterinin verisinin ve ayarlarının diğerlerinden yalıtıldığı yazılım tasarım yaklaşımıdır. Entegrasyon Integration Entegrasyon, birbirinden bağımsız iki ya da daha fazla yazılımın (web sitesi, muhasebe programı, kargo, ödeme, ERP) aralarında otomatik veri alışverişi yapacak biçimde birbirine bağlanmasıdır; amaç aynı bilginin elle ikinci kez girilmemesidir. ERP Enterprise Resource Planning ERP (Kurumsal Kaynak Planlaması), bir işletmenin satın alma, stok, üretim, satış, muhasebe ve insan kaynakları gibi temel süreçlerini tek bir veri tabanı üzerinde birleştiren bütünleşik yönetim yazılımıdır. Kaynak Kod Source Code Kaynak kod, bir yazılımın geliştiriciler tarafından yazılmış, okunabilir ve değiştirilebilir haldeki asıl metnidir; yazılımın nasıl çalıştığını belirleyen bu dosyalar, projenin kime ait olduğu ve kimin değiştirebileceği tartışmasının merkezindedir. Legacy Sistem Legacy System Legacy sistem, işletmenin hâlâ kullandığı ancak eski teknolojiyle yazılmış, bakımı zorlaşmış, güncel sistemlerle bağlantı kurmakta zorlanan ve çoğu zaman yalnızca sınırlı sayıda kişinin anladığı miras yazılımdır. Mikroservis Microservices Mikroservis, büyük bir yazılımın her biri tek bir işten sorumlu, ayrı ayrı geliştirilip çalıştırılabilen ve birbiriyle API üzerinden konuşan küçük bağımsız parçalara bölünerek kurulduğu mimari yaklaşımdır. Mobil Uygulama: Native ve Cross-Platform Native vs. Cross-Platform Mobile App Native mobil uygulama, iOS ve Android için ayrı ayrı, her platformun kendi diliyle yazılan uygulamadır; cross-platform uygulama ise tek bir kod tabanından her iki platforma da derlenen uygulamadır. Seçim, performans ihtiyacı, bütçe ve cihaz özelliklerine erişim gereksinimine göre yapılır. Monolit Monolithic Architecture Monolit, bir yazılımın tüm işlevlerinin (arayüz, iş kuralları, veri erişimi) tek bir kod tabanında geliştirilip tek bir uygulama olarak dağıtıldığı geleneksel ve hâlâ en yaygın mimari yapıdır. MVP Minimum Viable Product MVP (Minimum Uygulanabilir Ürün), bir yazılım fikrinin yalnızca temel işlevini içeren, gerçek kullanıcılarla test edilebilecek kadar çalışan ilk sürümüdür; amaç en az yatırımla fikrin işe yarayıp yaramadığını öğrenmektir. Özel Yazılım Custom Software Özel yazılım, bir işletmenin kendi iş akışına, kurallarına ve ihtiyaçlarına göre sıfırdan tasarlanıp geliştirilen; hazır paket programların aksine yalnızca o işletme için yazılan yazılımdır. PWA Progressive Web App PWA (Aşamalı Web Uygulaması), bir web sitesinin telefonun ana ekranına eklenebilen, çevrimdışı çalışabilen ve bildirim gönderebilen, uygulama mağazasına ihtiyaç duymadan uygulama gibi davranan halidir. REST API REST API, web'in kendi kurallarını (HTTP adresleri ve istek türleri) kullanarak yazılımlar arasında veri alışverişi yapmayı sağlayan en yaygın API tasarım biçimidir; her kaynak bir adrese, her işlem bir istek türüne karşılık gelir. SaaS Software as a Service SaaS (Hizmet Olarak Yazılım), bir yazılımın kullanıcının bilgisayarına kurulmak yerine internet üzerinden, tarayıcıyla erişilerek ve genellikle aylık ya da yıllık abonelikle kullanıldığı sunum modelidir. Staging Ortamı Staging Environment Staging ortamı, bir web sitesi ya da yazılımın canlıya alınmadan önce gerçek sistemin birebir kopyası üzerinde test edildiği, ziyaretçilere kapalı ara ortamdır; değişiklikler önce burada denenir, sonra canlıya taşınır. Sürüm Kontrolü (Git) Version Control (Git) Sürüm kontrolü, bir yazılımın kaynak kodunda yapılan her değişikliğin kim tarafından, ne zaman ve neden yapıldığıyla birlikte kaydedilmesini ve gerektiğinde önceki bir duruma dönülebilmesini sağlayan sistemdir; Git bunun en yaygın aracıdır. Teknik Borç Technical Debt Teknik borç, bir yazılımda hız kazanmak için alınan kestirme kararların (geçici çözüm, atlanmış test, düzensiz kod) zamanla biriktirdiği ve ileride ek emekle ödenmesi gereken gizli maliyettir; faizi, her yeni değişikliğin zorlaşmasıdır. Veritabanı Database Veritabanı, bir yazılımın kullandığı tüm bilgilerin (müşteriler, ürünler, siparişler, kullanıcılar) düzenli, ilişkili ve sorgulanabilir biçimde saklandığı yapılandırılmış depodur; yazılımın hafızasıdır. Webhook Webhook, bir yazılımda belirli bir olay gerçekleştiğinde (ödeme alındı, sipariş oluştu, form dolduruldu) diğer yazılıma anında ve otomatik olarak haber gönderen bildirim mekanizmasıdır; sürekli sormak yerine olay olduğunda bildirir.

Açık Rıza Explicit Consent Açık rıza, kişinin belirli bir konuda, bilgilendirilmiş olarak ve özgür iradesiyle verdiği, kişisel verisinin işlenmesine yönelik onaydır; KVKK'da diğer hukuki dayanaklar uygulanamadığında başvurulan ve web sitelerinde en çok pazarlama iletişimi için gereken izindir. Alan Adı Sahipliği Domain Ownership Alan adı sahipliği, bir web adresinin (örneğin firmaniz.com) kayıt kuruluşu nezdinde kimin adına tescil edildiğini ifade eder; alan adı işletmenin dijital kimliğidir ve kayıt bilgilerinde işletmenin kendisi görünmelidir, geliştirici ya da ajans değil. Aydınlatma Metni Privacy Notice (KVKK Disclosure) Aydınlatma metni, bir işletmenin kişisel veri topladığı her noktada (form, üyelik, çerez, kamera) kişiye hangi verinin, hangi amaçla, hangi hukuki dayanakla toplandığını, kimlere aktarılabileceğini ve haklarının neler olduğunu açıklayan zorunlu bilgilendirme metnidir. Barındırma (Hosting) Web Hosting Barındırma (hosting), bir web sitesinin dosyalarının ve veritabanının internete sürekli bağlı bir sunucuda tutulması hizmetidir; alan adı sitenin adresi ise barındırma o adreste duran binadır ve sitenin hızını, kesintisizliğini ve güvenliğini doğrudan etkiler. Çerez Politikası Cookie Policy Çerez politikası, bir web sitesinin ziyaretçinin tarayıcısına hangi çerezleri (küçük veri dosyaları) yerleştirdiğini, bunların ne işe yaradığını, ne kadar süre kaldığını ve ziyaretçinin bunları nasıl yönetebileceğini açıklayan belge ve buna eşlik eden onay mekanizmasıdır. DNS Domain Name System DNS (Alan Adı Sistemi), insanların hatırladığı web adreslerini (firmaniz.com) bilgisayarların kullandığı sunucu adreslerine çeviren küresel dizindir; bir alan adının hangi sunucuda siteyi, hangi sunucuda e-postayı göstereceği DNS kayıtlarıyla belirlenir. HTTPS HTTPS, web sayfalarının tarayıcıya iletilmesini sağlayan HTTP protokolünün SSL/TLS şifrelemesiyle korunmuş sürümüdür; adres çubuğunda 'https://' ile başlayan bir site, ziyaretçiyle arasındaki tüm trafiği şifreli taşır. İki Faktörlü Doğrulama (2FA) Two-Factor Authentication (2FA) İki faktörlü doğrulama (2FA), bir hesaba giriş yaparken şifreye ek olarak ikinci bir kanıt (telefona gelen kod, doğrulama uygulaması, fiziksel anahtar) istenmesidir; şifre ele geçirilse bile ikinci faktör olmadan hesaba girilemez. KVKK Turkish Personal Data Protection Law KVKK, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun kısaltmasıdır; kişilere ait ad, telefon, e-posta, adres gibi verilerin hangi koşullarda toplanabileceğini, saklanabileceğini ve paylaşılabileceğini düzenleyen, web sitesi işleten her işletmeyi ilgilendiren yasal çerçevedir. SSL / TLS SSL/TLS, bir web sitesi ile ziyaretçinin tarayıcısı arasındaki tüm veri akışını şifreleyen güvenlik protokolüdür; tarayıcıdaki kilit simgesi ve adresin 'https' ile başlaması bu şifrelemenin aktif olduğunu gösterir. TLS, SSL'in güncel halidir; günlük dilde ikisi aynı anlamda kullanılır. WAF Web Application Firewall WAF (Web Uygulama Güvenlik Duvarı), bir web sitesine gelen tüm istekleri sunucuya ulaşmadan önce inceleyen ve zararlı olanları (SQL enjeksiyonu, kötü amaçlı betik, kaba kuvvet giriş denemeleri, bot saldırıları) engelleyen koruma katmanıdır. Yedekleme Backup Yedekleme, bir web sitesinin ya da yazılımın dosyalarının ve veritabanının düzenli aralıklarla kopyalanıp asıl sunucudan ayrı bir yerde saklanmasıdır; amaç arıza, saldırı ya da hatalı işlem sonrasında sistemi çalışır bir önceki duruma geri döndürebilmektir.