Kaynak kod, bir yazılımın geliştiriciler tarafından yazılmış, okunabilir ve değiştirilebilir haldeki asıl metnidir; yazılımın nasıl çalıştığını belirleyen bu dosyalar, projenin kime ait olduğu ve kimin değiştirebileceği tartışmasının merkezindedir.
Kaynak kod, bir yazılımın insan tarafından yazılmış ve okunabilen halidir. Kullanıcı yazılımın ekranını görür; kaynak kod ise o ekranın arkasındaki talimatlardır. Kodu elinde bulunduran ve anlayan kişi yazılımı değiştirebilir, başka bir sunucuya taşıyabilir ya da geliştirmeye devam edebilir. Bu yüzden web sitesi ya da özel yazılım yaptırırken kaynak kodun kimde kalacağı, sözleşmenin en önemli maddelerinden biridir. Sektörde iki yaygın model vardır ve ikisi de meşrudur; önemli olan hangisinin uygulandığının sözleşmede açıkça yazmasıdır.
İşletme sahibi için neden önemli
Kod devri modelinde proje bitince kaynak kod müşteriye teslim edilir; müşteri kodu dilediği geliştiriciye verebilir, ancak bakım, güvenlik güncellemeleri ve barındırma sorumluluğu da kendisine geçer. Hizmet modelinde kod geliştirici firmada kalır; müşteri yazılımı kullanma hakkına sahiptir, bakım ve güncelleme firma tarafından sürdürülür. İlk model esneklik, ikincisi süreklilik sunar. Hangi modelin uygun olduğu, işletmenizin kendi teknik ekibinin olup olmadığına ve yazılımı kimin yaşatacağına bağlıdır. Kodem'in politikası hizmet modelidir: kod müşteriye devredilmez, bakım Kodem'de kalır; alan adı her durumda müşteri adına kayıtlıdır; iş ilişkisi sona erdiğinde site içeriği ve veriler CSV/JSON gibi standart formatlarda ve medya dosyalarıyla birlikte ücretsiz teslim edilir.
Örnek
Bir mobilya üreticisi, iki farklı firmadan teklif alıyor. Birinci firma kodu devrediyor ve bakımı ayrıca ücretlendiriyor; ikinci firma hizmet modeliyle çalışıyor ve bakımı kendi üstleniyor. Üreticinin teknik ekibi olmadığı için ikinci modeli seçiyor, ancak sözleşmeye alan adının kendi adına olacağını ve çıkışta içerik ve veri tesliminin ücretsiz yapılacağını yazdırıyor.
Sık yapılan hata
Kod sahipliğini sözlü anlaşmaya bırakmaktır. Yıllar sonra anlaşmazlık çıktığında yazılı belge yoksa her iki taraf da zor durumda kalır. İkinci hata, kodu teslim almanın yazılımı yaşatmaya yeteceğini sanmaktır; belgesiz, düzensiz bir kod yeni geliştiriciye çoğu zaman yeniden yazmaktan pahalıya gelir. Üçüncü hata, alan adı ve verinin kime ait olduğunu kodla karıştırmaktır; bunlar ayrı maddelerdir ve her modelde müşteriye ait olmalıdır.
Teklif alırken sorulacak soru
Kaynak kod hangi modelle yönetilecek ve bu sözleşmede hangi maddede yazıyor? Alan adı kimin adına kayıtlı olacak ve iş ilişkisi biterse içerik ve veriler hangi formatta, hangi koşulla teslim edilecek?
Sık sorulanlar
Kaynak kod bende değilse yazılımı kaybeder miyim?
Hizmet modelinde yazılımı kullanma hakkınız sözleşmeyle güvence altındadır; iş ilişkisi biterse içeriğiniz ve verileriniz standart formatlarda size teslim edilir. Yeni bir geliştiriciyle bu veriler üzerine devam edebilirsiniz.
Hangi model daha doğru?
Kendi teknik ekibiniz varsa ve yazılımı içeride yaşatacaksanız kod devri anlamlıdır. Ekibiniz yoksa ve bakımı dışarıdan alacaksanız hizmet modeli daha öngörülebilirdir. Her durumda alan adı ve veri sizin adınıza olmalıdır.
