Açık rıza, kişinin belirli bir konuda, bilgilendirilmiş olarak ve özgür iradesiyle verdiği, kişisel verisinin işlenmesine yönelik onaydır; KVKK'da diğer hukuki dayanaklar uygulanamadığında başvurulan ve web sitelerinde en çok pazarlama iletişimi için gereken izindir.
KVKK, kişisel verinin işlenmesi için birden fazla hukuki dayanak tanır: sözleşmenin kurulması, yasal yükümlülük, meşru menfaat gibi. Bu dayanaklardan hiçbiri uygulanamıyorsa açık rıza gerekir. Açık rızanın üç koşulu vardır: belirli bir konuya ilişkin olmalı, kişi ne için rıza verdiğini bilmeli (aydınlatma önce yapılmalı) ve rıza özgür iradeyle, herhangi bir hizmetin ön şartı yapılmadan verilmelidir. Web sitesinde bu genellikle varsayılan olarak boş bir onay kutusu, açıklayıcı bir metin ve rızanın ne zaman verildiğini kaydeden bir sistemle sağlanır. Kişi rızasını dilediği zaman geri alabilmelidir.
İşletme sahibi için neden önemli
Sipariş almak için müşterinin adres bilgisini işlemek sözleşme dayanağına girer ve rıza gerekmez; ancak aynı müşteriye kampanya e-postası göndermek çoğunlukla açık rıza ister. Bu ayrımı bilmek, hem gereksiz yere rıza istemenizi hem de gereken yerde rıza almayı unutmanızı önler. Rıza alınmadan yapılan pazarlama iletişimi hem KVKK hem de ticari elektronik ileti mevzuatı açısından risk oluşturur. Hangi verinizin hangi dayanağa girdiğini hukuki danışmanınızla teyit edin.
Örnek
Bir spor salonu sitesinde üyelik formu var. Form üyelik sözleşmesi için gerekli bilgileri topluyor; bu kısım için rıza kutusu yok, yalnızca aydınlatma bağlantısı var. Formun altında ise ayrı ve varsayılan olarak işaretsiz bir kutu bulunuyor: 'Kampanya ve duyurulardan SMS ve e-posta ile haberdar olmak istiyorum.' Kullanıcı bu kutuyu işaretlemese de üye olabiliyor. İşaretleyenlerin rızası tarih ve saatiyle kaydediliyor.
Sık yapılan hata
Rıza kutusunu varsayılan olarak işaretli getirmek ya da tek kutuyla hem sözleşmeyi hem pazarlamayı hem de aydınlatmayı 'kabul ettirmektir'. Bu tür rıza geçersiz sayılabilir. İkinci hata, rızayı hizmetin ön şartı yapmaktır: pazarlama iznini vermeyen kişi üye olamıyorsa rıza özgür değildir. Üçüncü hata, rızanın kaydını tutmamaktır; kim, ne zaman, neye rıza verdi sorusuna cevap verilemiyorsa rıza ispatlanamaz.
Teklif alırken sorulacak soru
Hangi form alanları için açık rıza gerekiyor, hangileri başka dayanakla işleniyor; bu ayrım formda nasıl görünecek? Rıza kayıtları (tarih, saat, metin sürümü) nasıl saklanacak ve kişi rızasını nasıl geri çekebilecek?
Sık sorulanlar
Her form için açık rıza kutusu koymalı mıyım?
Hayır. Sözleşme ya da yasal yükümlülük gibi başka bir dayanak varsa rıza gerekmez ve gereksiz rıza istemek de sorun yaratabilir. Hangi alanın hangi dayanağa girdiğini hukuki danışmanınızla teyit edin.
Açık rıza sözlü ya da telefonla alınabilir mi?
Kanun yazılı şekil şartı koymaz, ancak ispat yükü işletmededir. Web ortamında tarih, saat ve metin sürümüyle kayıt tutulması ispatı kolaylaştırır.
