Yedekleme, bir web sitesinin ya da yazılımın dosyalarının ve veritabanının düzenli aralıklarla kopyalanıp asıl sunucudan ayrı bir yerde saklanmasıdır; amaç arıza, saldırı ya da hatalı işlem sonrasında sistemi çalışır bir önceki duruma geri döndürebilmektir.
Bir web sitesi iki temel parçadan oluşur: dosyalar (kod, görseller, yüklenen belgeler) ve veritabanı (içerik, kullanıcılar, siparişler). Yedekleme her ikisini de belirli aralıklarla kopyalar ve tercihen farklı bir konumda saklar. İyi bir yedekleme düzeni birkaç soruya cevap verir: ne sıklıkla alınıyor, kaç kopya tutuluyor, nerede saklanıyor, geri yükleme ne kadar sürüyor ve en son ne zaman test edildi. Otomatik yedekleme standarttır; elle alınan yedek unutulur. Sürüm kontrolü kodu korur ama veritabanını ve yüklenen dosyaları içermez; bu yüzden yedekleme ayrı bir katmandır.
İşletme sahibi için neden önemli
Sunucu diski bozulabilir, bir güncelleme veritabanını bozabilir, fidye yazılımı dosyaları şifreleyebilir, bir çalışan yanlışlıkla içerik silebilir. Bu durumların hiçbiri nadir değildir ve hepsinin tek çözümü sağlam bir yedektir. Yedeği olmayan bir e-ticaret sitesi, sipariş geçmişini ve müşteri kayıtlarını bir anda kaybedebilir. KVKK'nın öngördüğü teknik tedbirler arasında verinin erişilebilirliğinin korunması da yer alır; yedekleme bunun temel aracıdır. Yedeğin kendisi de kişisel veri içerdiği için güvenli saklanmalıdır.
Örnek
Bir online kurs platformunda bir eklenti güncellemesi kullanıcı tablosunu bozuyor ve öğrenciler giriş yapamıyor. Platformun günlük otomatik yedeği ayrı bir depolama alanında tutulduğu için ekip önceki gecenin veritabanını geri yüklüyor; gün içinde gelen birkaç kayıt yeniden oluşturuluyor. Yedek olmasaydı tüm öğrenci kayıtlarının elle toplanması gerekecekti.
Sık yapılan hata
Yedeği asıl sunucuyla aynı diskte tutmaktır; disk bozulduğunda yedek de gider. İkinci hata, yedeğin hiç geri yüklenerek test edilmemesidir; bozuk ya da eksik yedek ancak ihtiyaç anında fark edilir ve o zaman geç kalınmıştır. Üçüncü hata, yedeklemeyi barındırma firmasına bırakıp kapsamını sormamaktır; bazı paketlerde yedek yalnızca birkaç gün tutulur ya da ücretli geri yükleme gerektirir.
Teklif alırken sorulacak soru
Dosya ve veritabanı yedekleri hangi sıklıkla, nereye alınacak ve kaç kopya saklanacak? Geri yükleme testi düzenli yapılacak mı ve bir sorun anında geri dönüş süreci kimin sorumluluğunda?
Sık sorulanlar
Barındırma firmam zaten yedek alıyor, yeterli mi?
Kapsamını kontrol etmek gerekir: sıklık, saklama süresi, konum ve geri yükleme koşulları paketten pakete değişir. Kritik siteler için bağımsız ikinci bir yedek katmanı önerilir.
Yedekler ne kadar süre saklanmalı?
İş ihtiyacına ve yasal saklama yükümlülüklerine bağlıdır. Genel yaklaşım, kısa aralıklı yakın yedeklerle birlikte daha seyrek uzun dönem kopyaları tutmaktır; kendi durumunuz için hukuki danışmanınızla teyit edin.
