Önbellek, bir kez üretilen ya da indirilen verinin geçici olarak saklanıp sonraki isteklerde yeniden üretilmeden sunulmasıdır; tarayıcı, sunucu ve CDN katmanlarında uygulanarak sayfa hızını artırır ve sunucu yükünü azaltır.
Önbellek, aynı işi tekrar tekrar yapmamak için sonucu bir yerde saklama ilkesidir ve web'de birkaç katmanda çalışır. Tarayıcı önbelleği, logo ve CSS gibi dosyaları ziyaretçinin cihazında tutar; ikinci sayfada yeniden indirilmez. Sunucu önbelleği, veritabanından üretilen bir sayfayı ya da sorgu sonucunu hazır tutar; sonraki ziyaretçiye aynı içerik hesaplanmadan gönderilir. CDN önbelleği, bu hazır içeriği dünyanın farklı noktalarındaki sunuculara dağıtır. Her katmanda içeriğin ne kadar süre saklanacağı ve ne zaman tazeleneceği kurallarla belirlenir.
İşletme sahibi için neden önemli
Doğru kurulmuş önbellek, aynı sunucunun çok daha fazla ziyaretçiyi taşımasını sağlar; kampanya döneminde sitenin çökmesini önleyen en etkili araçtır. Aynı zamanda TTFB ve LCP değerlerini düşürür. Öte yandan yanlış kurulmuş önbellek, güncellenen fiyatın müşteriye eski haliyle görünmesi ya da bir kullanıcının sepetinin başkasına gösterilmesi gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle önbellek stratejisi, hangi içeriğin kişiye özel ve hangisinin herkese aynı olduğunu bilen biri tarafından tasarlanmalıdır.
Örnek
Bir hırdavat e-ticaret sitesinde kategori sayfaları her istekte yeniden üretiliyor ve kampanya e-postası gönderildiğinde site yavaşlıyor. Kategori sayfaları on dakikalık sunucu önbelleğine alınıyor; fiyat ya da stok değiştiğinde ilgili sayfa otomatik temizleniyor. Sepet ve hesap sayfaları ise önbellek dışında tutuluyor. Sonraki kampanyada aynı sunucu, çok daha yüksek eş zamanlı ziyaretçi sayısını sorunsuz karşılıyor.
Sık yapılan hata
Tüm sayfaları ayrım yapmadan önbelleğe almaktır; giriş yapmış kullanıcıya özel içerik başkasına sızabilir. İkinci hata, önbellek temizleme kuralı tanımlamamaktır; içerik güncellenir ama ziyaretçi saatlerce eski sürümü görür ve site güncellenmiyor şikayeti başlar. Üçüncüsü, statik dosyalara sürüm numarası vermeden uzun tarayıcı önbelleği tanımlamaktır; tasarım değişikliği bazı kullanıcılara günlerce yansımaz.
Teklif alırken sorulacak soru
Hangi sayfalar ve veriler hangi katmanda, ne kadar süre önbelleğe alınacak; içerik güncellendiğinde önbellek nasıl temizlenecek? Kişiye özel alanlar (sepet, hesap, bayi fiyatı) önbellekten nasıl ayrıştırılacak?
Sık sorulanlar
Önbellek yüzünden yaptığım değişikliği göremiyorum, ne yapmalıyım?
Önce tarayıcınızda sert yenileme yapın. Hâlâ görünmüyorsa sunucu ya da CDN önbelleğinin temizlenmesi gerekir; bu işlem yönetim panelinden ya da geliştirici tarafından yapılır.
Önbellek e-ticaret sitesinde güvenli mi?
Doğru ayrıştırıldığında evet. Herkese aynı görünen sayfalar önbelleğe alınır; sepet, ödeme ve hesap gibi kişiye özel sayfalar dışarıda tutulur.
