Teklif almadan önce bir örnek siteyi nasıl incelersiniz? Bakılacak noktalar

Bir web sitesi teklifi almadan önce, teklifi veren firmanın örnek işlerine bakmak doğru bir refleks. Ama çoğu kişi bakarken yalnızca güzel mi, değil mi sorusunu soruyor. Oysa bir örnek site size, güzellikten çok daha fazlasını anlatır: sitenin hızını, yapısını, iddialarını ve firmanın nasıl çalıştığını. Bu rehber, bir örnek siteyi 12 maddede nasıl inceleyeceğinizi ve incelemeyi teklif karşılaştırmasına nasıl bağlayacağınızı anlatıyor. Kodem'in kendi örnek sitelerini de bu ölçütlerle sınamanızı isteriz.

Önce sorun: Bu örnek ne?

İki farklı tür örnek vardır ve karıştırılması en sık yapılan hatadır:

• Gerçek müşteri sitesi: Canlıda çalışan, gerçek içerikli, gerçek trafikli bir proje. Müşteri adı genellikle yazılı onayla paylaşılır.
• Örnek (demo) site: Bir sektörde sitenin nasıl kurulabileceğini göstermek için hazırlanmış, çoğunlukla kurgusal firmaya ait taslak.

İkisi de değerlidir ama farklı şeyi kanıtlar. Gerçek site, firmanın bir müşteriyle çalışıp çalışmadığını; demo ise firmanın tasarım ve yapı yaklaşımını gösterir. Demo, sayfada demo olduğunu söylemiyorsa bu bir uyarı işaretidir. Kodem'in 24 örnek sitesi kurgusal firmalar içindir; her sayfada "demo taslak" notu vardır ve gerçek bir projenin yaklaşık onda birini örnekler.

12 maddelik inceleme listesi

A. Hız ve teknik

1. Telefonda açılış hissi. Siteyi telefonda, mobil veriyle açın. İlk içerik ne kadar sürede görünüyor? Sayfa açılırken içerik zıplıyor mu? Ayrıntılı ölçüm için Core Web Vitals rehberine bakabilirsiniz.
2. Mobil düzen. Yazılar okunuyor mu, düğmeler parmakla rahat basılıyor mu, yatay kayma var mı? Dar ve geniş ekranda sayfayı daraltıp genişleterek deneyin.
3. Güvenlik temeli. Adres HTTPS ile mi açılıyor, formlarda uyarı çıkıyor mu? Ayrıntı: SSL sertifikası nedir?

B. Yapı ve arama görünürlüğü

4. Başlık düzeni. Her sayfada tek bir ana başlık, altında mantıklı alt başlıklar var mı? Sayfanın ne hakkında olduğu üst başlıktan anlaşılıyor mu?
5. İç bağlantılar. Sayfalar birbirine anlamlı bağlanıyor mu, yoksa tek tek adalar mı? Örnek sitedeki menü yapraklarının gerçekten açılan sayfalara bağlı olup olmadığına bakın; boş menü, yarım bırakılmış işin işaretidir.
6. Sayfa başlığı ve açıklaması. Tarayıcı sekmesinde ve arama sonuçlarında görünen başlık sayfayı anlatıyor mu? Teknik kontrol maddeleri için teknik SEO kontrol listesi yazısı kullanılabilir.

C. İçerik ve dürüstlük

7. İddia ve kanıt. Sitede "en hızlı", "binlerce müşteri", "kesin sonuç vaadi" gibi iddialar var mı? Varsa yanında kanıtı (ölçüm, belge, kaynak) var mı? Kanıtsız mutlak iddia, firmanın size de benzer konuşacağının işaretidir.
8. Yorumlar ve rakamlar. İsimsiz ya da yer tutucu yorumlar, kaynağı belli olmayan yüzdeler ve sahte puanlar güveni azaltır. Gerçek yorum verildiyse doğrulanabilir bir kaynağa (örneğin harita profili) bağlıdır.
9. Metnin özgünlüğü. Cümleleri arama kutusuna yapıştırıp başka sitelerde aynı metnin geçip geçmediğine bakın. Ortak şablon metin, sektörünüze özgü çalışma yapılmadığının işaretidir.

D. Kapsam ve süreklilik

10. Ne gösteriliyor, ne gösterilmiyor? Örnek yalnızca ana sayfa mı, yoksa iç sayfalar, form akışı, arama gibi gerçek davranışlar da var mı? Bir örnek sitenin "yalnızca vitrin" olduğunu fark etmek önemlidir.
11. Sahiplik ve devamlılık. Sitenin barındırma, bakım ve güncellemesi kimde? Alan adı kimin adına kayıtlı? Bunlar örnek sayfada görünmez, ama aynı firmaya sorulmalıdır.
12. Sorulara cevap. Firmaya "bu örnekteki şu özellik benim projemde ne kadar yer tutar?" diye sorun. Net cevap veren ve gerekmiyorsa "gerekmiyor" diyen firma, güvenilir bir işarettir.

Bir örnek sitede "iç sayfa testi" nasıl yapılır?

Ana sayfa her zaman iyi görünür; asıl bilgi iç sayfalardadır. Beş dakikalık basit bir test yapın:

1. Menüden en derindeki sayfayı bulun ve açın. Gerçekten bir içeriği var mı, yoksa ana sayfaya mı dönüyor?
2. Bir liste sayfası açın (ürünler, hizmetler, ekip, ilanlar gibi) ve oradan bir detay sayfasına inin. Detay sayfasında "geri dön" ya da yolu gösteren bir gezinme izi var mı?
3. Detay sayfasının altında "ilgili sayfalar" gibi bir yönlendirme var mı? İyi bir yapı ziyaretçiyi bir sonraki mantıklı adıma taşır.
4. Telefonda aynı yolu tekrarlayın. Menü çekmecesi açılıyor mu, kapanıyor mu, klavyeyle de kullanılabiliyor mu?
5. Adres çubuğuna bakın. Adresler okunur mu, yoksa karışık parametrelerden mi oluşuyor?

Bu test, bir sitenin yalnızca "ön yüzünün" mü, yoksa tamamının mı düşünüldüğünü gösterir. Kodem'in örnek sitelerinde üç seviyeli menü, gezinme izi ve ilgili sayfa blokları bu nedenle eklendi; bunları kendiniz de aynı testle sınayabilirsiniz.

Referans ve yorum sorusu

Teklif veren firmaya sorulacak ilk sorulardan biri "bunu başka bir müşteri için yaptınız mı?" olmalı. İki dürüst cevap vardır. Biri, müşteri adı yazılı onayla paylaşılabiliyorsa onu paylaşmak. Diğeri, paylaşılamıyorsa gerekçesini söylemek ve anonim bir özet (hangi sektör, hangi kapsam, hangi ölçüm) sunmak. Hiçbir kanıt sunmadan "çok müşterimiz var" demek yeterli değildir. Bağımsız bir kaynak da arayın: firmanın harita profilindeki yorumlar gibi doğrulanabilir bir yer. Yorumun kime ait olduğunu ve ne zaman yazıldığını görebiliyorsanız, kanıt değeri çok daha yüksektir.

İnceleme notunu nasıl tutarsınız?

Her örnek için basit bir tablo yeterli: sütunlar yukarıdaki 12 madde, satırlar baktığınız siteler. Her hücreye üç değerden birini yazın: iyi, belirsiz, zayıf. Sonuçta hangi firmanın hangi alanda güçlü olduğunu bir bakışta görürsünüz. Rakam vermek zorunda değilsiniz; amaç mutlak bir puan değil, karşılaştırılabilir bir not.

İncelemeyi teklife bağlayın

Örnek site incelemesi, teklif karşılaştırmasında işe yarar. Teklifi aldığınızda şu eşleştirmeyi yapın:

• Örnekte beğendiğiniz özellik teklifte yazılı bir kalem mi?
• Hız, mobil uyum ve temel SEO ayarları kapsama dahil mi, yoksa ayrı bir kalem mi?
• Barındırma, bakım, alan adı sahipliği ve çıkış durumunda veri teslimi yazılı mı?
• Proje takvimi aşama tarihleriyle sözleşmeye yazılı mı?
• Hangi işler kapsam dışı ve ek ücretli?

Birden fazla teklifiniz varsa kalemleri yan yana koyan teklif karşılaştırma aracını kullanın. Kapsamınıza uygun plan ve ücret aralığı için web sitesi fiyat hesaplama aracına bakabilirsiniz. Gizli maliyetleri anlamak için ajansların söylemediği gizli maliyetler ve ucuz teklif tuzağı yazıları da faydalıdır.

Bir örnek sitenin kanıtlamadığı şeyler

Dürüst olmak gerekirse, çok iyi hazırlanmış bir örnek site bile bazı şeyleri kanıtlamaz. Örnek bir site, sizin işinizin nasıl gideceğini göstermez: sektörünüzün arama davranışını, rakiplerinizin durumunu, içeriği kimin yazacağını ve sitenin yayına çıktıktan sonra nasıl yönetileceğini. Güzel bir tasarım, arama sonuçlarında görünürlük sağlamaz; hızlı açılan bir demo, sizin sitenizin de aynı hızda açılacağı anlamına gelmez, çünkü içerik, görsel ve üçüncü taraf kodları sonucu değiştirir. Bu yüzden örnek incelemesini bir "yeterlilik kontrolü" olarak görün: firma temel işi doğru yapıyor mu? Sonra asıl soruları kendi projenize taşıyın: sizin için ne yapılacak, ne zaman, kim tarafından ve nasıl ölçülecek?

Kırmızı bayraklar

• Canlı adres yok, yalnızca ekran görüntüsü var ve sebep söylenmiyor
• Örneğin demo mu gerçek mi olduğu belirtilmemiş
• Kanıtsız mutlak iddialar (en hızlı, ilk sıra, kesin sonuç türü ifadeler)
• Yer tutucu yorum ve sayaçlar
• Teklifte kapsam yok, yalnızca toplam rakam var
• Sahiplik ve çıkış sorularına belirsiz cevap

Görüşmede sorulacak 6 soru

1. Bu örneği hangi hedefle yaptınız, benim sektörümde neleri farklı yaparsınız?
2. Bu sayfalardan hangileri gerçek bir projede de olurdu, hangileri yalnızca gösterim içindir?
3. İçeriği kim yazıyor ve kim güncelliyor?
4. Yayından sonra neler sizde, neler bende kalıyor (alan adı, içerik, veri)?
5. Teslimde hangi ölçümleri paylaşıyorsunuz?
6. Kapsam dışında kalan işler hangileri ve ek iş nasıl fiyatlanıyor?

Kendi sorunuzu hazırlayın

Bir firmaya gitmeden önce yanınızda üç soru olsun: Bu örnek bana ne kanıtlıyor? Benim sektörümde hangi sayfalar gerekir? Teklifte neler yazılı, neler sözlü? Kimin sizin için ne kadar çalışacağı konusunda serbest yazılımcı, ajans ve özel yazılım firması karşılaştırması de ek bir bakış açısı verir. Sonunda, projeyi teslim alırken hangi kontrolleri yapacağınızı bilmek için teslim alma kontrol listesine göz atın.

Kodem'in örnek sitelerini yukarıdaki 12 maddeye göre kendiniz de değerlendirebilirsiniz; sorularınızı keşif görüşmesinde açıkça cevaplarız.