İlan sitesi kurmak: EİDS nedir, emlak ve ikinci el araç ilanlarında kimleri kapsar?

Emlak ya da ikinci el araç ilanı alan bir site kurmak, ilan formu ve arama kutusu yazmaktan fazlasıdır. Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), bu tür ilanlara ortam sağlayan platformların işleyişini doğrudan etkiliyor. Bu yazı, EİDS'in ne olduğunu, hangi ilanları kapsadığını ve bir ilan sitesi kuracak ekibin yazılım tarafında neleri hesaba katması gerektiğini, yalnızca resmî kaynaklarda doğrulayabildiğimiz bilgilerle anlatıyor. Doğrulayamadığımız ayrıntıyı bilerek yazmadık.

EİDS nedir?

Bakanlığın EİDS sitesine göre sistem, bir elektronik platformda taşınmaz veya ikinci el motorlu kara taşıtı ilanı veren kişinin kimliğini ve ilana konu malı pazarlama yetkisini doğrulayan bir hizmettir (eids.ticaret.gov.tr). Amaç, Bakanlığın duyurusunda şöyle özetleniyor: sahte ve yanıltıcı ilanları, ilan kirliliğini, tüketici mağduriyetini ve kayıt dışı ya da yetkisiz aracılık faaliyetini azaltmak.

Dayanağı ne? Resmî Gazete'de ne yazıyor?

31 Ağustos 2023 tarihli ve 32295 sayılı Resmî Gazete'de iki yönetmelik değişikliği yayımlandı:

• Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
• İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Her iki değişiklik, başkasına ait mal için ilan yayımlanmasına ortam sağlayan elektronik platformlara ilan öncesi yükümlülük getiriyor. Metinlerin özü şu:

• Kimlik ve telefon doğrulama: Platform, üyelik öncesinde ya da ilan yayımlanmadan önce gerçek kişinin adı, soyadı ve T.C. veya yabancı kimlik numarasını ve telefon numarasını; tüzel kişinin ise unvanını ve telefon numarasını doğrulamalı, doğruladığı bilgileri güncel tutmalı ve saklamalıdır.
• Mülkiyet ve yetki doğrulama: Platform, ilan yayımlanmadan önce ilana konu malın ilan veren üyeye ait olduğunu; üye gerçek kişiyse birinci veya ikinci derece kan hısımlarına ya da eşine ait olduğunu; veya üyenin mal sahibi tarafından yetkilendirildiğini doğrulamalıdır.
• Piyasayı bozan ve yanıltan ilanlara karşı önlem: Platform, bu tür ilanlara karşı tedbir almalı ve Bakanlığın bu yöndeki önlemlerine uymalıdır.
• Yaptırım: Yönetmelikler, bu yükümlülüklerin ihlalini 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine bağlar. Tutarlar yönetmelik metninde yazılı değildir; güncel tutarlar için mevzuata bakın.
• Yürürlük: Platform yükümlülüklerini getiren madde, yayımdan iki ay sonra, yani 31 Ekim 2023 civarında yürürlüğe girmiştir; diğer maddeler yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Taşınmaz (emlak) ilanlarında takvim

Bakanlığın İç Ticaret Genel Müdürlüğü'nün 16 Eylül 2024 tarihli duyurusuna göre sistem iki aşamada devreye alındı (duyuru):

• 1 Kasım 2023: Kimlik doğrulama başladı.
• 15 Eylül 2024: Yetki doğrulama aşaması başladı.
• 15 Eylül – 31 Aralık 2024: Geçiş dönemi; doğrulaması yapılmayan ilanlar yayımlanabiliyor, doğrulananlar EİDS logosuyla gösteriliyordu.
• 1 Ocak 2025: Yetki doğrulaması zorunlu hale geldi; doğrulanamayan taşınmaz ilanı yayımlanamıyor.

Bu tarihler duyuru metnine dayanıyor; güncel uygulamayı Bakanlıktan teyit etmenizi öneririz.

Taşınmaz ilanı kimler verebilir?

Bakanlığın duyurularına göre bireysel ilanı taşınmazın maliki, eşi ve birinci veya ikinci derece kan hısımları (anne, baba, çocuk, büyükanne, büyükbaba, torun, kardeş) verebilir. Kurumsal ilanı ise yalnızca emlak işletmeleri verebilir; üstelik yalnızca maliklerinin yetkilendirdiği taşınmazlar için. Yetkilendirmeyi mal sahibi e-Devlet üzerinden, işletmenin yetki belgesi numarasıyla yapar ve bitiş tarihi üç aydan kısa olamaz. Geçerli yetki belgesi olmayan bir işletme yetkilendirilemez. Yetki yalnızca ilan verme içindir; tapu işlemi ya da malın başka bir tasarrufu için geçerli değildir ve işletmenin yönetmelik gereği düzenlemesi gereken sözleşmelerin yerini tutmaz (Ticaret İl Müdürlüğü bilgilendirmesi).

İlan verirken taşınmaz numarası alanı zorunludur; sistem mülkiyeti, akrabalığı ya da yetkiyi bu numara üzerinden kontrol eder. Numara e-Devlet'teki "Tapu Bilgileri Sorgulama" hizmetinden ya da yeni tip tapudan öğrenilir. Tapusu olmayan yapılar ("Tapum Yok" seçeneği) ve e-Devlet kullanamayan yabancı malikler için ayrı bir akış öngörülmüştür; bu ilanlar Bakanlıkça izlenir.

İkinci el araç ilanlarında ne biliyoruz?

EİDS sitesi, kapsamın ikinci ayağını ikinci el motorlu kara taşıtı olarak belirtir. Resmî Gazete'deki yönetmelik değişikliği (13. maddenin dördüncü fıkrası) araç ilanları için de aynı mantığı kurar: kimlik ve telefon doğrulama, aracın ilan veren üyeye (veya üye gerçek kişiyse birinci/ikinci derece kan hısımlarına ya da eşine) ait olması veya mal sahibince yetkilendirilmesi. Aracın teknik sorgulama ayrıntılarını (hangi bilgilerin Bakanlık yanıtından geldiği gibi) resmî kaynaklardan doğrulayamadığımız için burada yazmıyoruz; entegrasyon ayrıntıları Bakanlıkla yapacağınız başvuruda netleşir.

Bir ilan sitesi kuruyorsanız bu ne anlama gelir?

EİDS yükümlülüğü esasen platforma aittir: ilan veren değil, ilana ortam sağlayan yer sağlayıcı doğrulamayı yapmak zorundadır. Bu, yazılımın üç yerini doğrudan etkiler.

1. Üyelik ve ilan akışı

Kullanıcı önce telefonunu, sonra kimliğini doğrulayacak; ilan ancak bu adımlar tamamlandıktan sonra yayımlanacaksa akışın baştan o sırayla tasarlanması gerekir. Sonradan eklenen doğrulama, kullanıcı kaybı ve veri tutarsızlığı yaratır. Bizim yazdığımız ilan platformu bu akışı SMS ile telefon doğrulama, e-Devlet ile kimlik doğrulama ve ilan öncesi yetki sorgusu olarak kurar; detaylar ilan platformu yazılımı sayfasında.

2. İlan veri modeli

Taşınmaz numarası gibi alanlar zorunlu ve doğrulanmış veridir; kullanıcının değiştirebildiği serbest metin olmamalıdır. Kimlik doğrulandıktan sonra ad ve soyadın kilitlenmesi, doğrulama sonucunun kayıt altında tutulması ve ilan süresi dolduğunda yenilemede sorgunun tekrarlanması veri modelinin parçasıdır. Kategoriye özel alanların yönetimi için emlakçı web sitesi ve ilan yönetimi yazısı faydalı bir arka plan sunar; araç tarafı için otomotiv galerisi web sitesi yazısına bakabilirsiniz.

3. Kayıt, moderasyon ve veri hakları

Doğrulanan kimlik bilgilerini saklamak da yönetmelikteki yükümlülüğün parçasıdır; bu da KVKK'daki aydınlatma, saklama süresi ve silme/anonimleştirme sorularını gündeme getirir. Moderasyon kararlarının gerekçeyle kayıt altına alınması, ihbar sürecinin zaman damgalı tutulması ve erişim kayıtlarının bütünlüğü, yazılım mimarisine baştan yazılması gereken konulardır. Bunların hukuki içeriği için avukat onayı şarttır.

Sık yapılan hatalar

• EİDS'i "sonra eklenir" diye ertelemek. Doğrulama, üyelik ve ilan akışının ortasındadır. Sonradan eklemek, mevcut kullanıcıları yeniden doğrulatmak ve veri modelini değiştirmek demektir.
• Kapsamı varsaymak. "Bizim siteyi ilgilendirmez" ya da "hepsi için zorunlu" demeden önce hangi kategorilerde ilan alacağınızı netleştirin. Yalnızca kendi ürünlerini listeleyen ve dışarıdan ilan almayan bir site ile ilan alan bir platform aynı yükümlülükte değildir.
• Kimlik bilgisini gelişigüzel saklamak. Doğrulanan kimlik ve telefon bilgisi kişisel veridir; saklama süresi, erişim yetkisi ve silme politikası baştan yazılmalıdır.
• Test ortamını canlı sanmak. Geliştirme sürücüsü canlı Bakanlık servisi gibi davranır ama onaylamaz. Canlıya almadan önce gerçek servis bağlantısının ayrıca sınanması gerekir.
• Hukuki metinleri şablondan almak. Üyelik sözleşmesi ve aydınlatma metninin ilan platformunuza özgü olması ve avukat onayından geçmesi gerekir.

Entegrasyon için pratik adımlar

1. Şirket kaydınızı ve yetkili kişileri netleştirin. Başvuru sizin tüzel kişiliğinizle yapılır.
2. Bakanlığın güncel dokümanını ve başvuru şartlarını alın. Servis sözleşmeleri her aşamada kamuya açık olmayabilir; bunu geliştirme planına yazın.
3. Geliştirmeyi sahte (mock) bir sürücüyle yapın. Canlı servis erişimi gelene kadar geliştirmenin durmaması için, Bakanlığa istek atmayan bir test sürücüsü kullanılır ve canlıda etkin olamayacağı ayrıca kontrol edilir.
4. Kategorileri ayrı ayrı açıp kapatabilin. Emlak ve vasıta ilanı, bağlantı tamamlanana kadar kapalı kalabilir; diğer kategorilerle yayına girmek mümkündür.
5. Hukuki metinleri avukata onaylatın: üyelik sözleşmesi, aydınlatma metni, çerez politikası, ilan kuralları.

Hazır script mi, özel yazılım mı?

Hazır ilan scriptleri hızlı bir vitrin sağlar. Ancak EİDS gibi bir kamu entegrasyonunu, kendi kategori ağacınızı ve kendi moderasyon kurallarınızı eklediğinizde çoğu zaman kodu yeniden yazmaya yaklaşırsınız. Yalnızca kendi ürünlerini listeleyen, dışarıdan ilan almayan bir firma için ise ilan platformu gerekmeyebilir; e-ticaret ya da katalog sitesi daha doğru başlangıçtır. Seçim yaparken API entegrasyonu nedir? yazısındaki kamu ve üçüncü taraf servislerle çalışma mantığı de işinize yarayabilir.

Kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı, Elektronik İlan Doğrulama Sistemi
• Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü, EİDS yetki doğrulama uygulaması hayata geçirildi (16 Eylül 2024)
• Afyonkarahisar Ticaret İl Müdürlüğü, EİDS nedir, nasıl kullanılır? (18 Kasım 2024)
• Resmî Gazete, 31 Ağustos 2023, sayı 32295: İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik ve Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik

Bu yazı hukuki görüş değildir. Güncel mevzuat ve uygulama için avukatınıza ve Bakanlığın resmî kaynaklarına başvurun.